Ramadan: vasten en verbondenheid

Tijdens de negende maand van de islamitische jaarkalender vindt traditioneel de ramadan of de vastenmaand plaats. De start van de ramadan verschilt elk jaar omdat de maandstand de datum bepaalt. De islamitische kalender volgt immers de maanjaren. De ramadan begint en eindigt officieel wanneer de nieuwe maansikkel met het oog zichtbaar is. Daarom start de vastenmaand niet overal op hetzelfde moment. Veel moslims volgen de maanstand zoals die in Mekka wordt waargenomen. Ramadan is de meest gezegende maand in de islamitische rituele kalender.

Een maand van bezinnen en stilstaan

Tijdens de vastenmaand onthouden moslims zich tussen zonsopgang en zonsondergang van eten, drinken en geslachtsgemeenschap. Sommigen, waaronder jonge kinderen, zieken of zwangere vrouwen zijn vrijgesteld van de verplichting om te vasten. Ook tijdens de menstruatie of tijdens het reizen mag iemand tijdelijk het vasten onderbreken. Wie daartoe in staat is, kan het vasten later inhalen. Dit kan tot in Sha'aban, de achtste maand en de voorbereidingsmaand op de volgende ramadan.

Het vasten is een van de vijf zuilen of religieuze verplichtingen uit de islam. Maar de ramadan gaat over meer dan vasten alleen: het is een periode van bezinning en stilstaan bij leven, geloof en verbondenheid.

Het vasten helpt om geduld te oefenen en stil te staan met mensen die het met minder moeten doen. Nog meer dan doorheen het jaar, hechten moslims tijdens deze maand belang aan goede daden, giften geven of gebed. Ze proberen ook kwaadspreken en ruziën te beperken. Het lezen en bestuderen van de Koran speelt eveneens een belangrijke rol.

Een dag tijdens de ramadan

De dag start al vroeg, nog voor zonsopgang. De maaltijd die dan genuttigd wordt is suhoor. Om de dag goed door te komen kan het helpen voedsel te eten dat lang energie geeft. Vandaag delen heel wat moslims op sociale media tips voor een gezonde, evenwichtige of energierijke suhoor. Hoe de dag nadien verloopt, verschilt van persoon tot persoon.

Bij zonsondergang wordt het vasten verbroken met het eten van een dadel. Familie of vrienden komen langs voor een gezamenlijke maaltijd of iftar. Het samenzijn staat daarbij centraal. Ook niet-moslims kunnen op uitnodiging deelnemen aan deze maaltijd. Bij het samenvallen van Pasen en ramadan in 2024 kwam bijvoorbeeld in Borgerhout het initiatief om een iftar te houden waarop iedereen welkom was. Het vertaalde zich in een twee kilometer lange tafel waaraan iedereen kon aanschuiven.

De openbaring van de Koran

De zevenentwintigste nacht of Laylat al-Qadr en daaropvolgende dagen gelden als extra heilig. Deze nacht verwijst naar het moment waarop volgens de traditie de eerste vers uit de Koran geopenbaard werd aan de profeet Mohamed. Intensief gebed en bezinning kenmerken de Laylat al-Qadr.

Het verbreken van de vasten of Eid al-fitr

Aan het einde van de vastenmaand volgt Eid al-fitr, het feest van het verbreken van het vasten. Drie dagen lang bezoeken moslims de moskee, kleden ze zich op en komen families, vrienden en buren samen om te genieten van uitgebreide maaltijden. Eid al-fitr staat ook bekend als ‘Suikerfeest’ hoewel steeds meer moslims aangeven dat deze term de betekenis van het feest onvoldoende weergeeft. Volgens hen doet de term geen recht aan de diepere betekenis. In de kern draait het feest om samenhorigheid, vergeving en zorg voor elkaar. Ze wensen elkaar dan ook: “Eid Mubarak” of “Gezegend feest”.