Tot op vandaag geldt de Gentse Halfvastenfoor als de officiële start van het kermisseizoen in België. De stad kende eeuwenlang meerdere kermissen per jaar maar de Halfvastenfoor is traditioneel de grootste kermis van de stad.
De Halfvastenfoor ontstond in de middeleeuwen als een jaarmarkt die in 1497 door Filips de Schone een eeuwigdurend octrooi kreeg om als vrije paardenjaarmarkt georganiseerd te worden. Aanvankelijk vond de Halfvastenfoor onderdak in het Groot Vleeshuis omdat dit tijdens de vasten leegstond, maar ook in de zalen van het Stadhuis. Rond het Stadhuis stonden kramen op de Botermarkt en op delen van de Hoogpoort, de Poeljemarkt en aanpalende straten.
De commerçanten werden steevast vergezeld van een kleurrijke bende artiesten of ‘kunstenmakers’: dichters, zangers, grappenmakers, goochelaars, acrobaten, waarzegsters, menagerieën en circussen. Al vanaf de 15de eeuw werden artistieke optredens tijdens de halfvastenfoor beschreven. In de Napoleontische tijd nam het recreatieve aspect sterk toe. De mechanische wonderen en zogenaamde illusies of fantasmagorieën prikkelden de verbeelding van de marktbezoekers.
In de 19de eeuw wilde het stadsbestuur de vele wijk- en parochiekermissen stroomlijnen. In 1843 werd de Halfvastenfoor tijdelijk afgeschaft en vervangen door één centrale zomerkermis, de voorloper van de huidige Gentse Feesten. Voor deze ‘algemeene kermis’ in de zomer, de voorloper van de huidige Gentse Feesten, werd onder meer het Sint‑Pietersplein als vaste foorlocatie aangeduid. De maatregel bleek weinig populair, want door kalenderconcurrentie met andere steden bleven foorkramers weg.
Onder druk van bewoners en handelaars besliste de gemeenteraad in 1849 de Halfvastenfoor opnieuw in te voeren. Vanaf dat moment kreeg de foor definitief haar plaats op het Sint‑Pietersplein. Tegelijkertijd werd het Sint‑Pietersplein tussen 1848 en 1850 grondig heraangelegd als marsveld. De nieuwe, grote open ruimte bood perfecte voorwaarden voor een moderne foor met circussen, variététenten, stoomcarrousels en later ook barakcinema’s. Het plein groeide zo uit tot het herkenbare decor dat we vandaag nog steeds met de Halfvastenfoor verbinden.
Het poppentheater van John Holden op de Gentse foor, ca. 1890
Twee vrouwen met een mand op de Gentse foor, ca. 1890-1895
Decorfoto op de kermis, foor Sint-Pietersplein Gent, 1918
Een gewichtheffer op de Gentse foor, ca. 1890-1900
De Montagne Russe op de foor op het Sint-Pietersplein, Gent, ca. 1890-1895
Een verkoopster op de Gentse foor, ca. 1891
Foorgangers bij een fotobarak op de Gentse foor, ca. 1890-1895
Twee kinderen op een draaimolen, foor Sint-Pietersplein Gent, 1950
Kermisfoto met klasgenoten, foor Sint-Pietersplein Gent, jaren 1960
Gebakkraam Max op de kermis, Gent
Decorfoto op de kermis, foor Sint-Pietersplein Gent, ca. 1934
Kermisfoto, foor Sint-Pietersplein, Gent, ca. 1935
Mensen bij schietkraam, foor Sint-Pietersplein, Gent, 1946
Kermisfoto, foor Sint-Pietersplein Gent, jaren 1930
Meisje in draaimolen, foor Sint-Pietersplein Gent, 1962
Decorfoto op de kermis op het Sint-Pietersplein in Gent, 1925
Kind op pony op kermis, foor Sint-Pietersplein Gent, ca. 1999-2000
Moeder en kind bij draaimolen, foor Sint-Pietersplein Gent, ca. 1972
Gezelschap bij schietkraam, foor Sint-Pietersplein Gent, 1990
Tot op vandaag blijft de Halfvastenfoor de officiële start van het kermisseizoen in België. Op het Sint‑Pietersplein komen traditie, stadsleven en vernieuwing al meer dan anderhalve eeuw samen, in een unieke mix van ontmoeting en modern spektakel.
Kenniscentrum over het erfgoed van het dagelijks leven
Studio Alijn is te bezoeken na afspraak tijdens weekdagen
van 10:00 tot 17:00 via studio@huisvanalijn.be of
T 09 235 38 00.
Adres Studio Alijn
Kraanlei 69, 9000 Gent
